کد خبر: 82431843 (5839846) | تاریخ خبر: 27/11/1395 | ساعت: 16:36|
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

نقد دولت با لبخند یا ریشخند؟!

تهران- ایرنا- منتقدان دولت و رسانه های ناهمسو با گفتمان حاکم بر دستگاه اجرایی به صورت گسترده و مکرر زیرعنوان طنازی مسوولان و عملکرد آنان را به نقد کشیده اند؛ این در حالی است که بسیاری از مخالفان در مواجهه با دولت از عرصه نقد و طنز به دایره هجو و تمسخر گام نهاده اند.

به گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری، طنز در شکل ها و قالب های گوناگون آن از مهمترین ابزارهای بیان اعتراض و دیدگاه های مخالف دستگاه یا گفتمان حاکمان بوده است و در تاریخ ادبیات ایران و جهان شاهد آفرینش آثار بسیاری هستیم که با زبان طنز حاکمان و عملکرد آنان را نقد کرده اند.
طنزپردازی همچنین از شیوه های کارآمد در رقابت سیاسی جریان ها و جناح ها بوده و عنصری مهم در تبلیغات سیاسی به شمار می آید.
با توجه به اهمیت و کارآمدی طنز در بیان دیدگاه ها و نقد رقیبان، بسیاری از رسانه های ناهمسو با دولت کوشیده اند با این ابزار رقابت سیاسی خود را به پیش برند و عملکرد مسوولان دستگاه اجرایی را با پرسش هایی روبرو سازند. به رغم استقبال رییس دولت یازدهم از نقد و بیان کاستی های عملکرد مسوولان، بسیاری از تریبون ها و رسانه های مخالف نقد را تخریب و سیاه نمایی تفسیر و به جای طنز به سوی هجو و تمسخر حرکت کرده اند.
طی دوره تصدی دولت یازدهم، طنزپردازی منتقدان یا تمسخر مسوولان اجرایی کشور از سوی مخالفان به شکل های گوناگون جریان داشته است. تولید نماهنگ های صوتی و تصویری یکی از ابتکارهای منتقدان دولت در این زمینه بوده است. «دکتر سلام» عنوان یکی از شاخص ترین این نماهنگ ها است که به صورت سریالی در تارنمای یکی از خبرگزاری ها انتشار می یابد و در برخی قسمت ها به نقد عملکرد دولت می پردازد.
استفاده از کاریکاتور نیز یکی از مهمترین ابزارهایی است که مخالفان از آن سود جسته و در صفحه نخست روزنامه های خود حتی شمایی از رییس قوه مجریه را به صورت کاریکاتوری در بردارنده توهین و اتهام به رییس جمهوری منتشر ساخته اند.
شماری از روزنامه ها با اختصاص ستون هایی ویژه و روزانه، دولت را هدف هجمه های به اصطلاح طنازانه خود قرار داده اند. برقراری گفت و شنود میان شهروندان و مسوولان در قالب های تمسخرآمیز از جمله شیوه های فعالیت این ستون های روزانه است.
گرایش به سوی شعرگویی و بیان مضامین منظوم را می توان یکی از ویژگی های طنازی یا هجوگویی منتقدان به شمار آورد که طی سال های اخیر مورد اقبال قرار گرفته است. این گزارش به برخی محورهای طنز یا به عبارتی هجو دولت می پردازد.

** هجو نمادها، وعده ها و عملکرد دولت
طی سه سال و نیم گذشته نمادها و عنوان های دولت یازدهم نظیر «کلید»، «تدبیر و امید» و ... دستمایه طنزپردازی یا هجوگویی جریان های سیاسی و رسانه ای ناهمسو قرار گرفت.
در این زمینه یکی منتقدان در تارنمایی مخالف نوشته است: باید گفت دولت یازدهم معانی را در همان شعارهایش باخته، «تدبیر و امید» نمی دانم کدامش برای دولت است و کدامش برای ملت، رئیس جمهور که معتقد است تدبیر برای دولتمردان و امیدش برای ملت است، اما نظر من چیز دیگریست، تدبیرش برای مردم است و امیدش برای دولتمردان.
یکی از کانال های تلگرامی نیز چندی پیش این شعر بی آهنگ را منتشر ساخت: بگفتا گشایم هر آنچه که باشد با کلید/هر آن مشکلی که آید به سویم پدید/ کلیدش که درب اقتصاد را چو دید/ در این قفل اقتصادی نچرخید/ شده زندگی بر همه همچو نار/ جوانان گشته اند بی عار بی کار/ ندارند مسکنی که کنند دمی هم قرار/ جوانی که هست آرزویش رسیدن به یار/ ندارد امیدی ز افت طلای 12 عیار/ دهد وام خودرو و گوید شویدش سوار.
در این میان گفت وگوهای هسته ای و برجام نیز از تیغ تمسخر در امان نماند. در این باره در یکی از تارنماها می خوانیم: امضا شده یک توافق ای وای/ یادآورعهد ترکمنچای/ از عمق وجود میکشیم آی/ ای هسته ای عزیز بای بای/ آن سعی و تلاش بر فنا رفت/ پس سود مذاکره کجا رفت؟

** هجمه به شخص رییس جمهوری و اطرافیان او
شخص رییس جمهوری نیز طی سال های اخیر هدف طنزپردازی رقیبان قرار گرفته است. در یکی از شبکه های اجتماعی این بیان منظوم در نقد رییس جمهوری منتشر شد: با آن روال سابق و مسئول قبل تو/ این کارها که فرصت اجرا شدن نداشت/ ممنون که رأس کار نشستی به هر طریق/ چون اقتصاد، میل به برپا شدن نداشت.
در کنار طنزهایی از این دست هجوهایی نیز در رسانه های تندرو منتشر که بسیاری از آن ها با تمسخر و توهین درآمیخته بود. پس از رونمایی رییس جمهوری از منشور حقوق شهروندی در اواخر آذرماه امسال یکی از تارنماهای نشاندار چنین نوشت: ای رئیس جمهور عزیزتر از جان! اینجانب از عمق جان معتقدم که زین پس با منشور حسن دیگر منشور کوروش هیچ محلی از اعراب نخواهد داشت. مطمئن باشید روز کوروش در پاسارگاد جایش را به روز حسن در سرخه خواهد داد و این شهر در این روز مورد اقبال میلیون ها توریست قرار خواهد گرفت و به قول حافظ زیارتگه رندان جهان خواهد شد. در پایان بیت شعری را خطاب به کوروش تقدیم می دارم تا با وجود شما و منشورتان برود و آسوده بخوابد: گر اسب عرب داری، بوئینگ خفن داریم/منشور تو مالی نیست، منشور حسن داریم.
در بخش دیگری از این نوشتار آمده است: ماده ی بیستم از منشور چنان که از نامش مشخص است، نمره اش بیست بود! در این بخش از منشور می خوانیم: حق شهروندان است که امور اداری آن‌ها با رعایت قانون، بی‌طرفانه و به ‌دور از هرگونه منفعت‌جویی یا غرض‌ورزی شخصی، رابطه خویشاوندی، گرایش‌های سیاسی و پیش‌داوری، در زمان معین و متناسب رسیدگی و انجام شود. این بند حقیقتا من را مدهوش خود کرد تا جایی که با خود گفتم به لطف منشور حسن، فامیل بازی منسوخ و فامیل بازها منقرض خواهند شد. در همین حین تلویزیون خانه روشن بود و چشمم به حسین فریدون افتاد که روی پنجه ی پا ایستاده بود تا در کادر دوربین قرار بگیرد.
برخی از خبرگزاری های مشهور مخالف دولت نیز در بخش های ویژه خود به مناسبت های گوناگون به دولت و شخص رییس جمهوری تاخته اند. پس از مرگ چند کولبر در مناطق غربی کشور یکی از خبرگزاری ها بالای تصویر کولبری در میان برف ها چنین نگاشت: آقای رئیس جمهور، آقای وزیر میلیاردی! چند کوله بر در برف و سرما یخ زدند یعنی چند خانواده دیگر در این سرما نان ندارند! عینک بدهم خدمتتان؟؟؟

**زیر سوال بردن مواضع و رویکردهای مسوولان
یکی از تارنماهای تندرو مخالف دولت در جدولی با اشاره به برخی کلیدواژه های استخراج شده در میان اظهارات مسوولان و اعضای کابینه یازدهم نظیر «کم‎سواد»، «بی شناسنامه»، «مستضعف فکری»، «تازه انقلابی شده» و «عصر حجری»، این واژگان را در زمره فرهنگ لغات تدبیر و امید نهاد و برابر این واژه ها تعریف منتقد دولت و مخالف توافق هسته ای را قرار داد.
در کانال تلگرامی یکی از خبرگزاری ها درباره سیاست خارجی دولت یازدهم می خوانیم: در برابر نقضهای مکرر برجام، کارمان از پرتاب خودکار و فشارهای ایمیلی به ضربه‌های توئیتی رسیده! واقعاً خداقوت پهلوان! خسته نباشی دلاور! این نتیجه تعامل با دشمن برمبنای خوشبینی است!
تارنمای دیگری در واکنش به اظهارات برخی مسوولان درباره شفافیت اقتصادی نوشت: وقتی وزیری از دار دنیا، جز قوت لایموت در بساط ندارد و با فقر و بدبختی و به خصوص با «قناعت» ایام را می گذراند، چرا باید لیست اموالش را به قوه ی قضائیه بدهد؟! آیا کار درستی است که لیست اموال این دو وزیر را به قوه ی قضائیه بدهیم تا مسئولین این قوه با دیدن لیست (لااقل) دلشان بسوزد و بنشینند و به حال این دو فقیر، های های گریه کنند؟! اگر نبود نگرانی ما بر جان عزیزانمان در قوه ی قضائیه که مبادا از غصه دق کنند، بی شک لیست را تکمیل می کردیم. به قول لسان الغیب، ما آبروی فقر و قناعت (به خصوص قناعت) نمی بریم.
موضوع ها و رخدادهای گوناگون طی ماه ها و هفته های گذشته دستمایه بسیاری از هجویات علیه دولت و طرفداران آن بوده که بخش عمده آن در زمان کنونی دارای رنگ و بوی انتخاباتی است. در یکی از این مطالب در ارتباط به آلودگی هوا آمده است: شاید به رسم معمول اصلاح طلبان، ائتلاف بزرگ (!) و شورای سیاستگذاری بتواند با برگزاری جلسات متعدد، کمپین های اجتماعی و... از باران بخواهد که لطف نموده و نزول اجلال کند تا بلکه بتواند بخشی از ناکارآمدی آنان را پوشش داده و جبران کند تا بلکه حداقل در آستانه جمع آوری رأی گریبانشان را نگیرد. ...شاید ائتلاف اصلاح طلبان برای نجات ابتکار دولت تدبیری بارانی داشته باشد و شاید بهتر باشد کار را به کاردان بسپارد و عرصه را خالی کند تا نسیم تازه ای بوزد و نفس مردم دود گرفته را تازه کرده و جلایی ببخشد! بهتر است دولت، تدبیر را جایگزین ابتکار کند!
پژوهشم**9279**1601**خبرنگار: سیدمحمد موسی کاظمی**انتشاردهنده: شهناز حسنی

انتهای پیام /*

باشگاه مخاطبان ایرنا

برای ارسال نظرات از فرم پایین صفحه استفاده کنید.
فرستنده: *  
پست الکترونیک:
نظر:
ارسال یادداشت:
 
کد امنیتی
ارسال